Τρίτη, 14 Μαΐου 2013

Η Μάτση Χατζηλαζάρου- η Ποιήτρια...

"Γεννήθηκε δεν ξέρω πού...χάθηκε μες στην κατεστραμμένη Ευρώπη - τότε που η Ελλάδα ήταν Ελλάδα και η Ευρώπη, Ευρώπη. Χάθηκε... που λέει ο λόγος. Γιατί τα αληθινά κορίτσια δεν χάνονται ποτέ, ξανάρχονται με τη μορφή βιβλίων, προσευχών και τραγουδιών...Γυναίκα αθάνατη και Μάτση των ονείρων. Σ΄ αναγνωρίζω ολόκληρη μες απ' το απελπισμένο κέφι σου που μ' εξοντώνει. και τραγουδώντας τα οράματά σου, σ' ακολουθώ..."
Έγραψε ο Μάνος Χατζηδάκις για τη Μάτση.

Πρώτος που μου μίλησε για τη Μάτση ήταν ο Αλέξανδρος Ξύδης, μάλιστα με ρώτησε αν την είχα φωτογραφίσει- όχι, δεν την ειχα φωτογραφίσει γιατί κανένας δεν μου είχε μιλήσει, και καθώς είχε σωπάσει και τα ποιήματά της δεν κυκλοφορούσαν και όταν επιτέλους κυκλοφόρησαν και τα διάβασα, είπα τότε, και το λέω και τώρα: δύο ποιήτριες γέννησε ο τόπος μας- που δεν είναι πια Ελλάδα και η Ευρώπη δεν είναι Ευρώπη: την Σαπφώ και την Μάτση Χατζηλαζάρου.   

Χθες παραβρέθηκα στη θαυμάσια παρουσίαση του βιβλίου στο Γαλλικό Ινστιτούτο, "Μάτση Χατζηλαζάρου, Γράμματα από το Παρίσι στον Ανδρέα Εμπερίκο" (1946-1947) εκδόσεις ΑΓΡΑ, και συγκινήθηκα ακόμη μια φορά στη ζωή μου μεστά- ξέρετε, τον τελευταίο καιρό, που όλα έχουν εκπέσει, που όλα κολυμπούν μες στη φθορά τους, που έχει χαθεί το σθένος, το θάρρος, η ελπίδα, εκείνη η ελπίδα που εμπνέει, ακόμα και τον ανάπηρο, που όλα έχουν χάσει την αξία τους, έχω περιπέσει σε μια απάθεια και συχνά λέω: "πάλι έχασα, δεν είναι άμοιρο, αφού δεν παίζω καλά το φλάουτο", ή το άλλο: "όλα είναι πίσω, καλά και αγαπημένα", ή το άλλο: "δεν υπάρχει τίποτα άλλο, εκτός τούτο, αλλά δίχως το: "του", και ένα σκέτο "το" τι να σου κάνει, αποφαίνομαι και τραβώ μια άχρηστη φωτογραφία.
        

Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο, μη πειραγμένες από το ανούσιο φωτοσόπ των ατάλαντων φωτογράφων.

Κοιτάχτε αυτό το κορίτσι, κοιτάχτε το, ήταν ποιήτρια, αληθινή ποιήτρια, δεν ήταν μόνο ένα κορίτσι, όπως τα άλλα που χάνονται γιατί έχασαν στο δρόμο εκείνο που είχαν, ή γιατί δεν πρόλαβαν σε κανέναν να το δωρίσουν, ή γιατί δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να το δωρίσουν- η Μάτση το δώρισε μαζί και τη χάρη της στον Εμπειρίκο και μετουσιώθηκε σε ποίηση, ο ίδιο και ο Εμπειρίκος.
Εδώ, ο Έρωτας έσμιξε με την Ποίηση και γεννήθηκε το Πνεύμα. 
Χθες ακούσαμε με τη φωνή της να διαβάζει (με άδολη μεστή συγκίνηση) το τελευταίο της γράμμα/ποίημα στον Εμπειρίκο...αντιγράφω στίχους του:
"θα 'θελα μα πόσο θα ' θελα ναι θα 'θελα αμέσως τώρα τώρα θέλω να ξεμαλλιάσω λίγο τη σύνταξη για να σε τραγουδήσω όπως έμαθα στο Παρίσι/ σ' ερωτεύω/ σε γιασεμί/ με κεντρίζεις μεταξένια άσπρο μου κουκούλι/ εσύ σπλάχνο μου πώς με γεννάς/ σε μίσχος/ σε φόρμιγξ/ με φλοισβίζεις/ σ' έχω πει και ψέματα για να τους ξεγελάσουμε/ εσύ σελίδα μου/ εσύ μολύβι μου ερμηνευτή μου/ πώς γιατί δεν ήρθες τόσες φορές/ σε ξεμάκρυνα εγω λέω τώρα/ δίχως τέλος λυπάμαι/ σε ακούω από εδώ και κει/ σε σιωπώ μες στην απέραντη τρυφερότητα/ σιγα σιγά να καταλαγιάσουμε/ όλα δεν τα έχω πει/ ΜΕ ΕΚΡΙΖΩΝΕΙΣ"
...και μετά στο μπαρ, ο μόνος πότης έγραψε:
"Θα ΄θελα μα πόσο θα 'θελα ναι θα ήθελα αμέσως τώρα τώρα θέλω να ήσουν η απανταχού ερωμένη, η Δέσποινα, η Ιέρεια, η μοναδική μορφή που μας γέννησε, η μορφή σου όλων των καλοκαιριών και όλων των αναχωρήσεων και επιστροφών, είσαι η νύχτα που ο ίμερος σού ξεμπλέκει τα μαλλιά, είσαι η εκκωφαντική φλόγα του λαμπερού κορμιού, να μπορούσα να στρατολογούσα τα αστέρια που αγκάλιαζες με τη ματιά σου σε κάθε σου ποιητική επιθυμία και να σε έφερναν στο φως του ήλιου σαν τη μοναδική ελπίδα στον σκοτεινό τούτον κόσμο και εγώ θα χάριζα όλες μου τις αναπνοές γιατί, η αναπνοή σου κρατούσε από τις αναπνοές της Σαπφούς. Μάτση εσύ και η Σαπφώ η ποίηση όλη, λιγοστεύω, το ξέρω, οι ρίζες μου κουράστηκαν, δεν βαθαίνουν άλλο, ερήμωσε ο τόπος μας, ερήμωσε και η γλώσσα μας- τα κρόσσια της σωριάστηκαν, είναι που το στόμα μου δε χωράει καθόλου ένα τανκ της ερήμου, την έννοια του έρωτα, όλο μου το σάλιο, το στάδιο των Δελφών, ένα χαρτί σκουριασμένες καρφίτσες..."

Μάτση, πόσο θα ήθελα να σε είχα γνωρίσει, μα τι λέω, σε γνωρίζω και σου λέω ότι σπάνια η Ποίηση διαλέγει το στόμα της-, στάθηκες τυχερή, σε διάλεξε για στόμα της. Ο Έρωτας σπάνια διαλέγει το σώμα του-, στάθηκες τυχερή σε διάλεξε για σώμα του-, Έρωτας και Ποίηση αδέρφια ξακουστά, οι ψίθυροί τους ξεκουφαίνουν εμάς τους κοινούς θνητούς.
Να αγοράσετε το βιβλίο της ΑΓΡΑΣ, να αγοράσετε όλα τα βιβλία της Μάτσης Χατζηλαζάρου-, Ποιήτρια που δεν πρόδωσε την Ποίηση και Κορίτσι που δεν πρόδωσε τη χάρη τού Έρωτά της...                     

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου